Tom 6, nr 2



GRANICE W XXI WIEKU. RENESANS MURÓW I PODZIAŁÓW. CZ. 2



Spis treści:



Wojciech Opioła

Bardziej podzieleni niż kiedykolwiek. O murach granicznych w XXI wieku (wstęp do numeru drugiego)
Pogranicze. Polish Borderlands Studies, t. 6, nr 2, s. 79-82

Opublikowano: 17.07.2018

Pobierz artykuł (pdf)



Monika Trojanowska-Strzęboszewska

Strategie kontroli granicznych – uwarunkowania zmian oraz ich wpływ na naturę współczesnych granic
Pogranicze. Polish Borderlands Studies, t. 6, nr 2, s. 83-102

Streszczenie:
Celem artykułu jest wskazanie zmian jakim na przestrzeni ostatnich kilku dekad poddawane są strategie kontroli granicznych w Europie, aplikowane przez państwa (indywidualnie bądź w ramach ugrupowań takich jak Unia Europejska) w reakcji na zmieniającą się naturę granic terytorialnych i wyzwania jakim współczesne granice muszą sprostać. W pierwszej kolejności zidentyfikowano kluczowe uniwersalne uwarunkowania tych zmian, które wpływając na naturę i charakter współczesnych granic, silnie oddziałują też na stosowane strategie kontroli granicznych. Wskazano, że obecna dynamika i złożoność charakteru oraz instrumentów kontroli granicznych aplikowanych przez państwa europejskie wynikają przede wszystkim z trzech kluczowych czynników: 1/ przyspieszenia procesów globalizacyjnych i reakcji państw, na te procesy; 2/ intensyfikacji procesów integracji regionalnej (w Europie w szczególności zachodzących w ramach UE); 3/ wzrostu zagrożeń terrorystycznych dla bezpieczeństwa wewnętrznego państw oraz silnego sprzęgnięcia – w retoryce i działaniach politycznych – terroryzmu z problematyką imigracji. Czynniki te mają charakter procesualny; oddziałują na granice państw europejskich równolegle, choć z różnym stopniem intensywności w odniesieniu do poszczególnych państw czy w określonym zakresie czasowym; niekiedy się uzupełniają, a w innych okolicznościach procesy te „konkurują” ze sobą. W efekcie ich oddziaływania strategie kontroli granic mają wieloetapową strukturę i obejmującą instrumenty wykraczające poza działania kontrolne wykonywane bezpośrednio na terytorialnie zdefiniowanych granicach oraz realizowane wyłącznie przez służby kontrolne danego państwa w rzeczywistości realnej. Kontrole graniczne nie są już aktami, ale permanentnymi procesami zdeterytorializowanej kontroli prowadzonej tak w rzeczywistości realnej, jak i wirtualnej.

Słowa kluczowe: granice, funkcje granic, kontrola graniczna, borderyzacja (graniczenie)

Wpłynęło: 17.12.2017
Zrecenzowano: 18.03.2018
Opublikowano: 17.07.2018





Bartosz Jankowski, Radosław Zenderowski

The walls in the global village
Pogranicze. Polish Borderlands Studies, t. 6, nr 2, s. 103-115

Streszczenie: Artykuł podejmuje problem gwałtownego przyrostu liczby i długości murów granicznych rozumianych szeroko jako wszelkiego rodzaju konstrukcje inżynieryjne i wojskowe, pełniące funkcję dzielników politycznych, zabezpieczających i utrwalających granicę. Autorzy podejmują próbę odpowiedzi na następujące pytania: 1. Gdzie i przez kogo budowane są obecnie mury graniczne? 2. Dlaczego decydenci polityczni podejmują decyzję o budowie murów granicznych?

Słowa kluczowe: mur graniczny, granica, pogranicze, globalizacja, bezpieczeństwo

Wpłynęło: 05.12.2017
Zrecenzowano: 31.03.2018
Opublikowano: 17.07.2018



Barbora Olejárová

The Great Wall of Turkey: From „The Open-Door Policy” to Building Fortress?
Pogranicze. Polish Borderlands Studies, t. 6, nr 2, s. 117-133

Streszczenie: W następstwie wybuchu wojny w Syrii w 2011 r., Turcja odnotowała bezprecedensowy napływ imigrantów z tego południowego kraju sąsiedzkiego. Polityka otwartych granic prowadzona w okresie pierwszych lat wojny została zastąpiona sekurytyzacją polityki dotyczącej ochrony międzynarodowej i innych polityk, które kraje zazwyczaj przyjmują w sytuacji kryzysu migracyjnego. Jednak wzrastająca liczba imigrantów z Syrii, pogorszenie relacji Turcji z rządem Assada oraz włączenie się Kurdów jako kolejnej ważnej strony w konflikcie syryjskim skutkowało zwrotem w tureckiej polityce granicznej. W 2014 r., prezydent Erdoğan rozpoczął budowę ponad 800-kilometrowego odcinka muru na granicy z Syrią wraz z zapowiedzią wzniesienia podobnych umocnień na granicach z Irakiem i Iranem w 2017. Głównym celem artykułu jest analiza rozwoju tureckiej polityki granicznej (w szczególności dotyczącej granicy z Syrią) w następstwie wydarzeń z 2011 r. oraz wskazanie czynników, które doprowadziły do przejścia od polityki gościnności do polityki wznoszenia „Tureckiej Fortecy”. W pierwszej części artykułu krótko podsumowana zostanie turecka polityka migracyjna. Nacisk położony zostanie na przedstawienie zmiany początkowo otwartego podejścia wobec migrantów z Syrii na obecny stan budowy murów na pograniczu z Syrią. Następnie, w artykule przedstawione zostaną wybrane czynniki, które wywołały to zjawisko. Obejmują one rozprzestrzenianie się terroryzmu i napływ bojowników z Daesh, którzy wykorzystywali łagodny reżim graniczny do rozszerzania swojej aktywności na tureckim terytorium, wzrost przemytu i nielegalnego handlu transgranicznego, obawy o rozprzestrzenianie się konfliktu, ale także kwestie integralności terytorialnej w związku ze wzrostem aktywności Kurdów w regionie.

Słowa kluczowe: mury, granica, migracja, Turcja, Syria

Wpłynęło: 20.11.2017
Zrecenzowano: 05.03.2018
Opublikowano: 17.07.2018




Tomasz Ferenc

Ceuta – afrykańskie wrota do Europy
Pogranicze. Polish Borderlands Studies, t. 6, nr 2, s. 135-163

Streszczenie:
Ceuta będąc jedną z dwóch hiszpańskich eksklaw w Maroku, stanowi także bramę do Europy, zarówno dla Marokańczyków, jak i dla migrantów przybywających z głębi afrykańskiego kontynentu. Działania mające chronić Ceutę przed subsaharyjskimi migrantami spowodowały, że stała się ona wzorem tego, co nazywamy „Twierdzą Europa”. Bezpośrednia bliskość granicy jest kluczowa dla funkcjonowania Ceuty, i to z nią wiążą się kluczowe problemy eksklawy. W artykule w oparciu o materiały zgromadzone podczas badań terenowych, przeprowadzonych w Ceucie w lipcu 2017 r. ukazane zostaną trzy kluczowe problemy istotne dla zrozumienia specyfiki tego regionu. Kolejno będą to zagadnienia związane z funkcjonowaniem granicy, etnicznymi podziałami wśród mieszkańców Ceuty, oraz obawami jej mieszkańców co do przyszłości półwyspu.

Słowa kluczowe: Ceuta, Maroko, granica, „Twierdza Europa”, sekurytyzacja, migracja, uchodźcy

Wpłynęło: 14.12.2017
Zrecenzowano: 01.03.2018
Opublikowano: 17.07.2018




Marta Kluszczyńska

Mur wstydu i bezpieczeństwa – cztery dekady muru dzielącego Saharę Zachodnią
Pogranicze. Polish Borderlands Studies, t. 6, nr 2, s. 165-183

Streszczenie:
W artykule, bazującym na analizie literatury oraz rekonesansie badawczym przeprowadzonym na terenie Sahary Zachodniej w 2016 roku, omawiam polityczną funkcję oraz symboliczne znaczenie muru (bermu) dzielącego zachodnie i wschodnie tereny dawnej Sahary Hiszpańskiej. Zarysowując historię jego powstania, wskazuję na kluczową rolę, jaką odegrał w wojnie marokańsko-saharyjskiej, umożliwiając okupację terytorium Sahary Zachodniej przez Królestwo Maroka w latach 80. XX wieku. Poza wpływem na politykę, ekonomię oraz środowisko naturalne, istotne jest oddziaływanie bermu na społeczeństwo saharyjskie na terenie Sahary Zachodniej oraz w obozach dla uchodźców saharyjskich w Algierii, a także symboliczne wykorzystanie muru przez każdą ze stron konfliktu, które w ostatnich latach jest coraz bardziej zauważalne. Głównym celem artykułu jest opis zmieniających się znaczeń muru: od funkcji stricte militarnej, obecnej od jego powstania do zawieszenia broni w roku 1991, poprzez znaczenie muru jako quasi-państwowej granicy, prowadzącej do tworzenia się po obu jej stronach tzw. pogranicza wyalienowanego, aż do obecnego symbolicznego wykorzystywania muru w dyskursach politycznym, dziennikarskim i artystycznym oraz znaczenia jego (nie)obecności w praksis życia codziennego po obu stronach tego muru.

Słowa kluczowe: Sahara Zachodnia, Maroko, Mur Wstydu, Mur Bezpieczeństwa, Mur Marokański w Saharze Zachodniej

Wpłynęło: 31.12.2017
Zrecenzowano: 06.03.2018
Opublikowano: 17.07.2018





"Pogranicze. Polish Borderlands Studies"
Instytut Politologii Uniwersytetu Opolskiego
ul. Katowicka 89 45-061 Opole

Czasopismo naukowe "Pogranicze. Polish Borderlands Studies". Zarejestrowane w rejestrze dzienników i czasopism 14 listopada 2013 roku pod numerem Rej.Pr. 713.
Numer ISSN: 2353-3781