Tom 3, nr 2 (grudzień 2015)




Spis treści:

ŚLĄSK OPOLSKI - REGION POGRANICZA


Robert Geisler

Fenomen śląskiej etniczności jako postkolonialna emancypacja
Pogranicze. Polish Borderlands Studies, t.3, nr 2, s. 105-116.

Streszczenie: Fenomen śląskiej tożsamości narodowej czy etnicznej pojawił się w rezultacie rozwoju demokracji w Polsce pod koniec XX wieku. Zainicjowane w tym czasie procesy rozwoju organizacji społecznych i politycznych na szczeblu lokalnym i regionalnym przyczyniły się do ewolucji świadomościowej ich członków. W kontekście historycznych uwarunkowań regionu Śląska, zainicjowano debatę publiczną na temat poczucia identyfikacji narodowej/etnicznej mieszkańców tegoż regionu. Kreowanie tejże tożsamości oparte zostało na mobilizacji społecznej zaproponowanej przez liderów. Artykuł wykorzystuje postkolonialną perspektywę teoretyczną do analizy rosnącej identyfikacji ze śląską tożsamością narodową.

Słowa kluczowe: śląska etniczność, postkolonializm, tożsamość regionalna



Aleksandra Trzcielińska-Polus

Samorządowy wymiar polityki zagranicznej województwa opolskiego
Pogranicze. Polish Borderlands Studies, t. 3, nr 2, s. 117-133.

Streszczenie: Niniejszy artykuł – poświęcony regionalnemu filarowi polityki zagranicznej – podzielony został na dwie części. W pierwszej zarysowano zmiany w zakresie aktywności międzynarodowej regionów europejskich, z uwzględnieniem działalności zagranicznej polskich województw po historycznych przemianach przełomu lat 80. i 90. XX w. Zawarto tu także przegląd wybranych pojęć i terminów używanych do określenia i analizy interakcji regionów z zagranicą. W części drugiej zilustrowano działania regionów na arenie międzynarodowej przykładem samorządu regionalnego województwa opolskiego. Celem opracowania jest potwierdzenie tezy o wzroście znaczenia poziomu subpaństwowego – tu: regionalnego – znajdującego m.in. wyraz w przemianach zachodzących w stosunkach międzynarodowych, zarówno gospodarczych, kulturalnych, jak i politycznych oraz odpowiedź na pytanie: jakie korzyści odnosi województwo opolskie z prowadzonej współpracy międzynarodowej? Ponadto w podsumowaniu zawarto kilka postulatów dla praktyków polityki regionalnej, dotyczących aktywności międzynarodowej województw.

Słowa kluczowe: samorząd terytorialny, współpraca transgraniczna, polityka zagraniczna regionów, dyplomacja samorządowa, województwo opolskie



Rafał Tkacz

Wybory samorządowe na Śląsku Opolskim w 2010 r. i w 2014 r. – 
analiza porównawcza wybranych wątków
Pogranicze. Polish Borderlands Studies, t. 3, nr 2, s 135-147.

Streszczenie: Analiza wyborów do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw oraz wójtów, burmistrzów i prezydentów miast wskazuje na ich odmienny charakter od elekcji prezydenckich i parlamentarnych oraz euroelekcji. Zasadniczą ich rolą jest integracja społeczności. W województwie opolskim w latach 2010-2014 zanotowano znaczny spadek liczby wyborców. Główną zmianą prawną było podniesienie w 2014 r. progu rozgraniczającego system wyborów większościowych od systemu wyborów proporcjonalnych. W regionie nie zmieniło to liczby komitetów wyborczych o charakterze regionalnym i lokalnym, uczestniczących w elekcji, zmalała łączna liczba kandydatów na radnych wszystkich szczebli, wzrosła natomiast frekwencja wyborcza. Wprowadzenie jednomandatowych okręgów wyborczych we wszystkich gminach województwa dało wyraźnie większą szansę na końcowy sukces kandydatom niezależnym. Szyld partyjny kandydatom do rad gminnych nie pomagał. Zmiany były widoczne szczególnie w tych gminach, w których wcześniej obowiązywał system proporcjonalny oraz istniały wielomandatowe okręgi wyborcze. Tam po raz pierwszy kandydaci niezależni mieli równe szanse na sukces z kandydatami zgłoszonymi przez partie polityczne.

Słowa kluczowe: wybory samorządowe, województwo opolskie, prawo wyborcze, komitet wyborczy, rezultaty wyborów, mniejszość niemiecka




Nikola Janusek-Krysińska, Rafał Riedel

Lokalne społeczeństwo obywatelskie w regionie o nasilonych migracjach zagranicznych. Analiza wybranych aspektów na przykładzie woj. opolskiego
Pogranicze. Polish Borderlands Studies, t. 3, nr 2, s. 149-174.

Streszczenie: Przedmiotem badań, podjętym w niniejszym artykule, jest analiza konsekwencji nasilonych emigracji zagranicznych dla lokalnego społeczeństwa obywatelskiego w województwie opolskim. W oparciu o wybrane teorie emigracji związane z kapitałem społecznym, ustalono najważniejsze relacje występujące między tymi kategoriami. W opracowaniu uwzględniono przede wszystkim wpływ zagranicznych wyjazdów na sferę społeczną, na poziomie jednostki, rodziny i społeczności lokalnej, a także na wybrane aspekty demograficzne i gospodarcze. W pracy przedstawiono perspektywę rzeczywistą wyjazdów zarobkowych, opartą na danych statystycznych, raportach eksperckich i publikacjach naukowych oraz medialną, związaną z analizą dyskursu prasy regionalnej.

Słowa kluczowe: emigracja zagraniczna, emigracja zarobkowa, kapitał społeczny, lokalne społeczeństwo obywatelskie




Magdalena Moj

Migracje zagraniczne i ich konsekwencje dla rodzin na przykładzie województwa opolskiego
Pogranicze. Polish Borderlands Studies, t. 3, nr 2, s. 175-190.

Streszczenie: Celem artykułu jest próba zdefiniowania rodziny migracyjnej oraz ocena wpływu wyjazdów zagranicznych na funkcjonowanie takiej rodziny. Przegląd literatury przedmiotu oraz przeprowadzone wywiady z rodzinami czasowo rozdzielonymi, pozwoliły na zdiagnozowanie rangi i skutków zjawiska dla rodzin z obszaru województwa opolskiego.  Śląsk Opolski jest definiowany jako region migracyjny. Odpływ mieszkańców w ramach migracji wpływa zarówno na procesy demograficzne jak i społeczne. Różnice w pochodzeniu regionalnym ludności tego regionu miały zasadnicze znaczenie dla intensywności występowania emigracji i jej kierunku do czasu przystąpienia do Unii Europejskiej (Ślązacy emigrowali przede wszystkim do Niemiec Zachodnich). Po 2004 r. w migracjach zagranicznych, wśród których dominującymi stały się wyjazdy zarobkowe o charakterze czasowym w coraz większym stopniu uczestniczy ludność napływowa. Tak więc w nowych warunkach społeczno-gospodarczych doświadczenie rozłąki z osobami, które poszukują i podejmują pracę za granicą staje się wspólnym  problemem rodzin zarówno wśród ludności autochtonicznej jak i napływowej.

Słowa kluczowe: Śląsk Opolski, rodzina migracyjna, migracje zagraniczne



Marcin Ociepa

Wdrożenia narzędzi partycypacji obywatelskiej w Opolu w latach 2006-2014. Studium przypadku
Pogranicze. Polish Borderlands Studies, t. 3, nr 2.

Streszczenie: Polskie samorządy gminne coraz chętniej dokonują wdrożeń nowych narzędzi partycypacji obywatelskiej, które, czy to pozornie, czy to rzeczywiście, przekształcają ich mieszkańców z aktywnych raz na cztery lata „wyborców” w aktywnych na co dzień „obywateli”. Jednym z takich przypadków jest Opole, którego władze w okresie dwóch kadencji (w latach 2006-2014) utworzyły pierwsze jednostki pomocnicze (rady dzielnic), zapisały w statucie obywatelską inicjatywę uchwałodawczą, wdrożyły budżet obywatelski oraz inicjatywę lokalną. Mnogość wdrożeń tych narzędzi czyni Opole interesującym studium przypadku.

Słowa kluczowe: partycypacja obywatelska, jednostki pomocnicze samorządu, budżet obywatelski, inicjatywa lokalna, Opole

Pobierz artykuł (pdf)


Rafał Bartek

Rola mniejszości niemieckiej w regionie opolskim
Pogranicze. Polish Borderlands Studies, t. 3, nr 2, s. 205-211.





"Pogranicze. Polish Borderlands Studies"
Instytut Politologii Uniwersytetu Opolskiego
ul. Katowicka 89 45-061 Opole

Czasopismo naukowe "Pogranicze. Polish Borderlands Studies". Zarejestrowane w rejestrze dzienników i czasopism 14 listopada 2013 roku pod numerem Rej.Pr. 713.
Numer ISSN: 2353-3781