Tom 2, nr 2 (grudzień 2014)




Spis treści:

TEORIE POGRANICZA


Frederick Jackson Turner (tłum. Bartosz Czepil)

O znaczeniu pogranicza w amerykańskiej historii
Pogranicze. Polish Borderlands Studies, t. 2, nr 2, s. 139-162.

Odczyt ze spotkania Amerykańskiego Towarzystwa Historycznego w Chicago dnia 12 czerwca 1893 roku.

Pobierz artykuł (pdf)


MIASTA PODZIELONE GRANICĄ, MIASTA BLIŹNIACZE


Radosław Zenderowski, Monika Brzezińska

Miasta podzielone granicą państwową w nowych państwach członkowskich UE: od separacji do integracji
Pogranicze. Polish Borderlands Studies, t. 2, nr 2, s. 164-183.

Streszczenie: Artykuł ukazuje fenomen miast podzielonych państwową granicą. Wieloaspektowość poruszanego zagadnienia powoduje, iż autorzy tekstu nie tylko próbują usystematyzować takie pojęcia jak: „miasta podzielone”, „miasta bliźniacze”, czy „miasta pary”, ale ukazują również interdyscyplinarność (m.in. politologiczną, socjologiczną, ekonomiczną, czy antropologiczną) badanego zjawiska. W artykule ukazana została geneza i typologia miast podzielonych w Europie Środkowo-Wschodniej, uwarunkowania ich deborderyzacji oraz ograniczenia utrudniające proces reintegracji wspomnianych miast w aspekcie formalno-prawnym, kulturowym, ideologicznym, ekonomicznym, społecznym, czy infrastrukturalnym.

Słowa kluczowe: miasta podzielone, granica, deborderyzacja, separacja, współpraca transgraniczna, dwumieścia, integracja, reintegracja



Boris Mattoš

Determinanty współpracy transgranicznej Austrii i Republiki Słowackiej. Rola Bratysławy i Wiednia w rozwoju wzajemnych kontaktów
Pogranicze. Polish Borderlands Studies, t. 2, nr 2, s. 184-195.

Streszczenie: W artykule przedstawiono wybrane problemy słowacko-austriackiej współpracy transgranicznej po 1989 roku. Szczególną uwagę zwrócono na uwarunkowania geograficzne, wynikające z bliskości stolic Austrii (Wiedeń) i Słowacji (Bratysława), co nadaje im status i charakter podobny do określanego w literaturze przedmiotu jako miasta bliźniacze (twin cities). Wyjaśnienie problemu rozpoczęto od zwrócenia uwagi na historyczne i polityczne okoliczności, które miały znaczący wpływ na charakter wzajemnych stosunków i współpracę regionalną. Następnie przedstawiono aktualne wyzwania współpracy transgranicznej w regionie, a także przedstawiono szerszą perspektywę w postaci analizy współpracy regionalnej. W artykule skupiono się także na wzajemnym postrzeganiu przez mieszkańców regionów przygranicznych, kondycji jak i wizerunku regionalnej współpracy Austrii i Słowacji.

Słowa kluczowe: żelazna kurtyna, współpraca transgraniczna, Austria, Republika Słowacji, Bratysława, Wiedeń



Kamil Bembnista

Transnationale und grenzenlose Europastadt Görlitz/Zgorzelec?
Pogranicze. Polish Borderlands Studies, t. 2, nr 2, s. 196-205.

Streszczenie: Transnarodowe miasto europejskie Görlitz/Zgorzelec? Transnarodowe powiązania są logiczną konsekwencją procesów zachodzących w wyniku globalizacji i europeizacji. W ich efekcie granice państwowe odgrywają coraz mniejszą rolę. Administracje niemiecko-polskiego miasta bliźniaczego Görlitz/Zgorzelec wykorzystały w 1998 roku swoje położenie do tego, by zwrócić na siebie uwagę opinii publicznej, proklamując nazwę „Miasto Europejskie/ Europa-Miasto” (Europastadt). Niniejszy tekst powstał w oparciu o przeprowadzone po obu stronach granicy studium przypadku, mające na celu zbadanie  transnarodowego obszaru tego „Miasta Europejskiego”, w którym granica formalnie nie pełni już funkcji dzielącej. Chodziło o odtworzenie codziennego życia  i związanych z tym marszrut jego mieszkańców. W centrum uwagi znajduje się przede wszystkim ukazanie rozwoju miasta oraz zmian dotyczących funkcji granicy.

Słowa kluczowe: transnacjonalizacja, miasta bliźniacze, pogranicze polsko-niemieckie, socjologia granicy



Radosław Zenderowski, Mateusz Krycki

Public diplomacy w miastach podzielonych granicą państwową. Przykład Cieszyna i Czeskiego Cieszyna (Český Těšín)
Pogranicze. Polish Borderlands Studies, t. 2, nr 2, s. 206-227.

Streszczenie: Cieszyn i Czeski Cieszyn jako transgraniczne duopolis jest interesujący z dwóch względów: (a) jako przykład dokonujących się między oboma miastami procesów reintegracji społeczno-kulturowej i ekonomicznej oraz (b) jako przestrzeń spotkania dwóch silnie ugruntowanych kultur narodowych (polskiej i czeskiej). Autorzy proponują, by spojrzeć nań z punktu widzenia wielodziedzinowej teorii publicznej dyplomacji, określanej niekiedy jako soft diplomacy; jako taka może być użyteczna zarówno w naukowej analizie transgraniczności, jak i dla władz lokalnych i rządowych, a także innych interesariuszy, myślących o tym, jak w owej reintegracji, jak i tworzeniu wspólnej, przyjaznej przestrzeni pomóc, dla obopólnego dobra.
W ramach niniejszego opracowania autorzy skupią się na przeglądzie różnych form oddolnych i odgórnych działań, wpisujących się w dyplomacją publiczną po stronie czeskiej i polskiej, uwzględniając przede wszystkim jej kulturowe aspekty. Zarysowana jest przy tym działalność władz miejskich, które powinny tworzyć dogodne warunki do prowadzenia takiej dyplomacji publicznej, aby sprzyjała ona intensyfikacji międzynarodowych kontaktów. Artykuł jest wreszcie próbą oceny projektów tejże uspołecznionej dyplomacji.

Słowa kluczowe: Dyplomacja publiczna, dyplomacja obywatelska, miasto podzielone granicą państwową, miasto transgraniczne, miasto bliźniacze, Cieszyn, Czeski Cieszyn, Český Těšín.

Pobierz artykuł (pdf)



RECENZJE, OMÓWIENIA, SPRAWOZDANIA


Elżbieta Opiłowska

Wędrująca granica... Wpływ Unii Europejskiej na wyobrażenia przestrzeni
Pogranicze. Polish Borderlands Studies, t. 2, nr 2, s. 229-232.



Aleksandra Trzcielińska-Polus

Badanie jakości życia w powiatach zgorzeleckim i Görlitz
Pogranicze. Polish Borderlands Studies, t. 2, nr 2, s. 233-236.

Pobierz artykuł (pdf)


Magdalena Katana

O granicach Śląska interdyscyplinarnie
Pogranicze. Polish Borderlands Studies, t. 2, nr 2, s. 237-242.




"Pogranicze. Polish Borderlands Studies"
Instytut Politologii Uniwersytetu Opolskiego
ul. Katowicka 89 45-061 Opole

Czasopismo naukowe "Pogranicze. Polish Borderlands Studies". Zarejestrowane w rejestrze dzienników i czasopism 14 listopada 2013 roku pod numerem Rej.Pr. 713.
Numer ISSN: 2353-3781